Η 15η αποστολή, ο περίπλους της Κύπρου, πλησίασε τόσο κοντά στο ενδεχόμενο ακύρωσης, όσο καμία άλλη αποστολή στην ιστορία μας. Ένας συνδυασμός απροόπτων, καιρικών συνθηκών και περιορισμένου χρόνου, μεταμόρφωσε αυτό το κωπηλατικό ταξίδι, σε έναν δύσκολο αγώνα, που απαιτούσε στρατηγική σκέψη, ευελιξία και ψυχραιμία. Όσο και αν το εγχείρημα έμοιαζε εκ προοιμίου με χαμένη υπόθεση, σώμα και πνεύμα είχαν αποφασίσει να δώσουν τη μάχη. Περιγράφουν οι Άγγελος Χριστοφίδης και Αντώνης Σωτηρόπουλος.
Δρ Άγγελος Χριστοφίδης
Το σχέδιο
Κάθε ταξίδι γεννιέται πρώτα σαν μια απλή σκέψη στον χάρτη.
Έχοντας μόλις επιστρέψει από Ιταλία, αρχές Αυγούστου του 2020, άνοιξα και πάλι τον χάρτη αναζητώντας νέες ρότες για το κοντινό ή και το πιο μακρινό μέλλον. Η εμπειρία των ξένων θαλασσών είχε ανοίξει κατά κάποιον τρόπο την όρεξη και για άλλες, πιο μακρινές πλεύσεις από τα οικεία ελληνικά νερά. Για κάποιον λόγο, το βλέμμα ταξίδεψε πρώτα δυτικά. Σικελία, Σαρδηνία, Κορσική, ίσως Βαλεαρίδες. Άρχισα να υπολογίζω πώς θα μπορούσε να γίνει ο περίπλους του καθενός από αυτά. Αποστάσεις, διάρκειες, εποχές. Καθώς η περιπλάνηση του νου συνεχιζόταν πάνω από αυτά τα νησιά της Μεσογείου, οι σκέψεις διακόπηκαν απότομα. Πώς είναι δυνατόν να έχω μπροστά μου τον χάρτη της Μεσογείου ανοιχτό, αναζητώντας μελλοντικούς περίπλους, και να έχω παραβλέψει την Κύπρο;
Αμέσως το κουμπάσο στράφηκε ανατολικά. Άρχισα να υπολογίζω αποστάσεις και να συλλέγω πληροφορίες. Στο διαδίκτυο υπήρχαν ήδη δημοσιεύματα που μιλούσαν για την επανέναρξη της ακτοπλοϊκής σύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου μέσα στα επόμενα 1-2 χρόνια, γεγονός που ήταν καταλυτικής σημασίας. Θα βάζαμε στο πλοίο σκάφη και εξοπλισμό, θα κάναμε τον περίπλου και μετά θα επιστρέφαμε και πάλι με το πλοίο Ελλάδα. Το σχέδιο ήταν απλό και όμορφο. Μίλησα αμέσως με τον φίλο μου, τον Βασίλη Καρίκα, ο οποίος είχε ήδη καμιά δεκαετία στο νησί, συζητώντας την περίπτωση να απευθύνουμε κάλεσμα και σε διάφορους τοπικούς φορείς, οι οποίοι θα ενδιαφέρονταν ίσως να στηρίξουν το εγχείρημα. Άλλωστε, και αυτό το εξπεντίσιον θα γινόταν με σκοπό την ευαισθητοποίηση για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Την Κύπρο δεν την είχα επισκεφθεί ποτέ στο παρελθόν, συνεπώς θα ήταν και μια ωραία αφορμή να δω το νησί για πρώτη φορά.
Λίγες μόλις μέρες μετά, ο Βασίλης μου έφερε κάποια νέα. Είχε ήδη μιλήσει με τον φίλο του τον Παύλο Παυλίδη, και οι δύο ιδιαίτερα ενεργοί στον χώρο του ιστορικού αυτοκινήτου στο νησί. Μέσω του Παύλου με έφεραν σε επικοινωνία με την τότε υπεύθυνη της Κυπριακής Ομοσπονδίας Κανό, Χριστοθέα Κωνσταντίνου. Με τη Χριστοθέα αρχίσαμε να συζητάμε για το πώς θα μπορούσε να υλοποιηθεί το εγχείρημα αυτό, πώς θα μπορούσε να το στηρίξει η Ομοσπονδία και συμφωνήσαμε, μεταξύ άλλων, ότι θα ήταν και μία εξαιρετική ευκαιρία για την προβολή της ίδιας της Κύπρου ως προορισμού για καγιάκ, σε διεθνές επίπεδο.
Έκτοτε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι.
Χάρη στο εγχείρημα αυτό, που τότε δεν ήταν παρά μια απλή σκέψη στον χάρτη, η σχέση με την Κύπρο έγινε πιο στενή. Μια δεύτερη βάση της ομάδας εγκαινιάστηκε στο νησί. Σκάφη και εξοπλισμός μεταφέρθηκαν σιγά-σιγά, οι πρώτες αναγνωριστικές πλεύσεις πραγματοποιήθηκαν και δεν άργησαν να έρθουν και οι πρώτες εκπαιδεύσεις στο θαλάσσιο καγιάκ, με ανθρώπους που ζουν στο νησί και με άλλους που ήρθαν από το εξωτερικό. Το εγχείρημα έμοιαζε σαν να έχει επιτελέσει έναν άλλο σκοπό, να με φέρει δηλαδή σε επαφή με το νησί, και λίγο μετά να αποσύρθηκε. Άλλα εγχειρήματα, σε ελληνικά νερά και πάλι, πήραν τη θέση του κατά τα επόμενα χρόνια, από το 2021 έως το 2024. Σαν να ξεχάστηκε και λίγο. Κάθε χρόνο το μεταθέταμε για τον επόμενο.
Πέντε χρόνια μετά από εκείνη τη σκέψη στον χάρτη, ήρθε, όμως, η ώρα του.
Ελεύθερη ακτογραμμή
Είθισται ως περίπλου να εννοούμε τον απόπλου και τον κατάπλου στο ίδιο σημείο, έχοντας διανύσει όλη την ενδιάμεση απόσταση. Η θλιβερή πραγματικότητα, ωστόσο, δεν μας επέτρεπε να επιχειρήσουμε τον περίπλου όπως στην περίπτωση οποιουδήποτε άλλου νησιού. Από τα 340 ναυτικά μίλια της ακτογραμμής του νησιού, τα 180 είναι υπό τουρκική κατοχή, από το 1974 έως και σήμερα (2025). Συνειδησιακά και μόνο δεν θα διανοούμασταν καν να ζητήσουμε άδεια από τις κατοχικές αρχές της παράνομης αποσχιστικής οντότητας, προκειμένου να πλεύσουμε σε αυτό το μέρος του νησιού. Αυτό θα ισοδυναμούσε με μια έμπρακτη νομιμοποίηση και αναγνώριση. Στα κατεχόμενα δεν έχουμε περάσει ούτε μια φορά, ούτε ως απλή επίσκεψη, στην καθημερινή μας ζωή. Δεν θα το επιχειρούσαμε ούτε δια θαλάσσης. Όμως, αν στο ορατό μέλλον η Κύπρος επανενωθεί, αν ο κατοχικός στρατός αποχωρήσει, αν η Κύπρος ξαναγίνει ενιαία και ελεύθερη, από τον Ακάμα μέχρι το Κάβο Γκρέκο και από την Κερύνεια μέχρι την Αμμόχωστο, την επόμενη μέρα θα ρίξουμε τα σκάφη στο νερό για να κωπηλατήσουμε και τα 340 μίλια του νησιού. Για να το γιορτάσουμε.
Σκοπός μας και με αυτή την αποστολή ήταν να αναδείξουμε τα ζητήματα που συνιστούν απειλές για το ευρύτερο θαλάσσιο οικοσύστημα, καθώς και τα θέματα που αντιμετωπίζει η Κύπρος. Πρόθεσή μας, όμως, ήταν να αναδείξουμε και όσους τόπους έχουν καταφέρει να παραμείνουν μέχρι τώρα αμόλυντοι από την ανθρώπινη παρέμβαση, όπως είναι ο Ακάμας, το δυτικό ακρωτήρι της Κύπρου, που βρίσκεται υπό προστασία.
Πριν τον απόπλου
Τα νούμερα ήταν συγκεκριμένα. Είχαμε στη διάθεσή μας 7 μέρες ακριβώς για τα 160 μίλια του περίπλου. Κοίταξα στο ημερολόγιό μου εκείνες τις παλιές σημειώσεις, από το 2021, που είχα αρχίσει πλέον να καταγράφω διάφορα στοιχεία για το ταξίδι, με τη βοήθεια της Χριστοθέας. Με βάση το τότε σχέδιο, είχα προβλέψει 10 σκέλη, με τα οποία, αν προσθέταμε και 2-3 ημέρες χωρίς πλεύση, θα φτάναμε σχεδόν τις 2 εβδομάδες ταξιδιού. Ο λόγος που το είχα απλώσει τόσο τότε, ήταν διότι πίστευα ότι θα μπορούσαμε να έχουμε σχετικά μεγάλη συμμετοχή από την ομάδα, οπότε είχε νόημα το εγχείρημα να ακολουθήσει πιο ήπιους ρυθμούς, ώστε να το χαρούν όλοι χωρίς να πιεστούν υπερβολικά. Πλέον τα δεδομένα όμως είχαν αλλάξει. Οι μόνοι που θα συμμετείχαμε τελικά ήμασταν ο Αντώνης κι εγώ. Επιπλέον, δεν θα είχαμε την πολυτέλεια του χρόνου, καθώς οι διάφορες υποχρεώσεις σφύριζαν μανιακά γύρω μας. Οπότε, μια βδομάδα και πάλι καλά. Σε ό,τι αφορά την επιλογή της περιόδου, κατά την οποία θα γινόταν το ταξίδι, επιλέξαμε το διάστημα ανάμεσα στα τέλη Μαρτίου και τις αρχές Απριλίου. Τους επόμενους μήνες, υπήρχαν στον ορίζοντα νέες οικογενειακές υποχρεώσεις που δεν θα μας επέτρεπαν να λείψουμε στη θάλασσα για τόσες μέρες συνεχόμενα.
Δευτέρα, 31.03.2025, ώρα 10:45, Λευκωσία. Είμαι με το αμάξι φορτωμένο και περιμένω τον Βασίλη Καρίκα να έρθει να φύγουμε. Θα πηγαίναμε να παραλάβουμε τον Αντώνη από το αεροδρόμιο της Λάρνακας και από εκεί καρφί για Παχύαμμο όπου θα γινόταν ο απόπλους. Από εκεί ο Βασίλης θα επέστρεφε το αμάξι στη βάση μας, στη Λευκωσία. Ο Παχύαμμος είναι το σημείο από το οποίο ξεκινάει η ελεύθερη ακτογραμμή στα βορειοδυτικά. Για την ακρίβεια είναι το δεύτερο σημείο. Το πρώτο είναι ο Πύργος Τηλλυρίας. Ανάμεσα στον Παχύαμμο και τον Πύργο μεσολαβεί ένα μικρό, κατεχόμενο κομμάτι εδάφους, τα Κόκκινα, όπου οι Τούρκοι έχουν εγκαταστήσει στρατιωτική βάση. Τα Κόκκινα τέθηκαν υπό τον έλεγχο της Τουρκίας ήδη από τα τέλη του 1963, όταν ξέσπασαν οι διακοινοτικές ταραχές στο νησί, και έκτοτε χρησιμοποιήθηκαν ως προγεφύρωμα για την, προφανώς παράνομη, μεταφορά πολεμικού υλικού από την Τουρκία προς τους Τουρκοκύπριους. Αν επιχειρούσαμε να αποπλεύσουμε από Πύργο, αναγκαστικά θα κωπηλατούσαμε ανοιχτά από τα Κόκκινα, με υπαρκτό κίνδυνο να ανοίξουν πυρ εναντίον μας οι κατοχικές δυνάμεις. Για αυτόν τον λόγο επελέγη ως σημείο αφετηρίας ο Παχύαμμος. Θα έπρεπε να είμαστε εκεί με το αυτοκίνητο, το αργότερο μέχρι τις 13:30, ώστε 14:30 να πέσουμε στο νερό και μέχρι τις 19:30 να έχουμε στρίψει πίσω από το ακρωτήρι. Τον κόλπο της Πόλης Χρυσοχούς θα τον κροσάραμε, αντί για παράκτια πλεύση, για να κερδίσουμε χρόνο. Πάση θυσία θα έπρεπε να προλάβουμε να καβατζάρουμε το ακρωτήρι Αρναούτη του Ακάμα, το δυτικό ακρωτήρι της Κύπρου. Αν δεν προλαβαίναμε και κλεινόμασταν κάπου μέσα στον κόλπο της Πόλης Χρυσοχούς, η επόμενη μέρα θα πήγαινε χαμένη, καθώς προβλεπόταν πολύ ισχυρός ανατολικός στα 7-8 μποφόρ που δεν θα μας άφηνε να ταξιδέψουμε. Χάνοντας με το καλημέρα μία μέρα, τα πράγματα θα γίνονταν πολύ δύσκολα για τη συνέχεια.
Περιμένω τον Βασίλη να έρθει να φύγουμε και με έχει πιάσει ήδη νευρικότητα. Του έτυχε κάτι και θα αργήσει. Όταν τελικά φτάνει, είμαστε ήδη πίσω στο πρόγραμμα κατά 45 λεπτά. Φεύγουμε σφαίρα για αεροδρόμιο. Ο Αντώνης έχει ήδη φτάσει και μας περιμένει. Κατά τις 12:00 είμαστε εκεί. Για να εκμεταλλευτούμε τον χρόνο του ταξιδιού από τη Λάρνακα μέχρι τον Παχύαμμο, ο Αντώνης πιάνει δουλειά από το πίσω κάθισμα, ετοιμάζοντας όσο το δυνατόν περισσότερα πράγματα. Φτιάχνει τα ισοτονικά στα υδροδοχεία πλάτης, βάζει για φόρτιση μερικές συσκευές, τακτοποιεί κάποια στοιχεία εξοπλισμού. Παρά την πίεση του χρόνου, στην ομάδα υπάρχει κέφι. Όμως, το μυαλό μου είναι στο αν θα φτάσουμε στην ώρα μας. Δεν σταματώ ούτε λεπτό να υπολογίζω αποστάσεις, διάρκειες, αφίξεις, αναχωρήσεις και αν θα προλάβουμε. Με τα μέχρι τότε δεδομένα, προλαβαίναμε, έστω και πολύ οριακά.
Ξαφνικά, καθώς κινούμαστε στην εθνική, μια μεγάλη στήλη μαύρου καπνού εμφανίζεται κάπου μακριά, μπροστά μας. Λίγο μετά, πέφτουμε πάνω σε μπλόκο της τροχαίας που έχει κλείσει τον δρόμο και μας αναγκάζει να βγούμε σε παρακαμπτήριο. Λίγα μόλις λεπτά πριν, ένα βυτιοφόρο με ένα άλλο φορτηγό είχαν συγκρουστεί, προκαλώντας το χάος. Η τροχαία αδυνατεί να συντονίσει την κίνηση. Κολλήσαμε άσχημα. Πασχίζoυμε να προχωρήσουμε μέσα από τους κυπριακούς επαρχιακούς δρόμους κι όταν καταφέρνουμε να ξαναβγούμε στον αυτοκινητόδρομο, έχουμε χάσει ήδη άλλη μία ώρα. Περνάμε τη Λεμεσό με το κοντέρ σταθερά στα 110-120. Λίγο πριν την Πάφο, ένα αμάξι έχει πάρει φωτιά. Χάνουμε κι εκεί χρόνο. Μετά την Πάφο, ο δρόμος είναι καθαρός. Όμως πλέον δεν υπάρχει αυτοκινητόδρομος. Έχουμε μπροστά μας έναν έντονα ανηφορικό επαρχιακό δρόμο της μίας λωρίδας ανά κατεύθυνση και με μπόλικες στροφές, για κάμποσα χιλιόμετρα μέχρι να εμφανιστεί μπροστά μας η θάλασσα.
Η Ε39 δίνει κι αυτή τον αγώνα της, μαζί με εμάς. Φορτωμένη με τρία άτομα, δύο σκάφη και πολλά κιλά εξοπλισμού και προμηθειών, ανεβαίνει το βουνό και στρίβει αυτοκρατορικά. Ο εξακύλινδρος δουλεύει στα κόκκινα αδιαμαρτύρητα. Η θέα της Μεσογείου από ψηλά είναι όμορφη. Η μάχη με τον χρόνο έχει χαθεί οριστικά παρ’ όλα αυτά. Με όλες αυτές τις αναποδιές, έχουμε χάσει συνολικά πάνω από δύο ώρες. Αν εμμέναμε στο αρχικό σχέδιο, να αποπλεύσουμε από Παχύαμμο, απλώς τα μίλια δεν θα έβγαιναν. Η λύση ήταν απλή. Αν δεν επιθυμούσαμε να ρισκάρουμε ολόκληρο το εγχείρημα, θα έπρεπε αναγκαστικά να κοντύνουμε ελαφρώς αυτό το σκέλος, αλλάζοντας το σημείο απόπλου. Θα συντομεύαμε τη θαλασσινή διαδρομή της πρώτης μέρας κατά περίπου 8-10 μίλια. Πάμε για απόπλου από το Λατσί. Δεν χάλασε ο κόσμος.
“Ένα βαρομετρικό χαμηλό απλώνει τα πλοκάμια του αργά και σταθερά πάνω απ’ το νησί. Όπως κωπηλατούμε, βυθισμένος στις σκέψεις καθώς είμαι, ακούω τον Αντώνη να φωνάζει.”
Έτοιμοι για θάλασσα
Δευτέρα, 31.03.2025, ώρα 15:30, Λατσί. Ημέρα 1η. Όλα είναι έτοιμα. Στο Λατσί η παραλία είναι όμορφη, με εύκολη πρόσβαση. Έχει και μερικούς κυματοθραύστες που κόβουν τον καιρό, οπότε τα νερά είναι ήρεμα εκεί μέσα. Ο Αντώνης πήρε το Sea Lion κι εγώ το Husky. Από κουπιά, είχαμε τα «όπλα», Touring High Angle και Wing Wild της WaveDesign, και το Greenland της Select, όλα full carbon. Μια τελευταία φωτογραφία με τον Βασίλη, που θα έπαιρνε τον δρόμο της επιστροφής με το αυτοκίνητο, και πέφτουμε στο νερό. Βγάλαμε το κλασικό βίντεο του απόπλου και κάναμε τις πρώτες κουπιές. Ο καιρός ήταν ένα τριαροτεσσάρι βορειοανατολικό. Είχε λίγο κύμα μέσα, ακανόνιστο. Μετά την υπερένταση του οδικού ταξιδιού, νιώθω σταδιακά μια ηρεμία. Χαμογελάμε με τον Αντώνη. Γύρω μας απλώνεται ολόκληρη η νοτιοανατολική Μεσόγειος. Έχουμε πάρει θέση μάχης. Υπάρχει πολύ κουπί μπροστά μας, με τις μετεωρολογικές προγνώσεις δυσοίωνες, καθώς ένα βαρομετρικό χαμηλό απλώνει τα πλοκάμια του αργά και σταθερά πάνω απ’ το νησί. Όπως κωπηλατούμε, βυθισμένος στις σκέψεις καθώς είμαι, ακούω τον Αντώνη να φωνάζει, «Τόνος! Τόνος! Θηρίο ρε!».
Δεν πρόλαβα να τον δω. Μετά από λίγη ώρα πετάχτηκε από το νερό ένας ακόμα. Φαίνεται ότι έχει ψάρι στα νερά αυτά. Έχουμε βάλει σημάδι για το ακρωτήρι. Μετά το Λατσί, η ακτογραμμή είναι κυρίως βραχώδης. Υπάρχουν μόνο μερικοί κολπίσκοι και ορισμένα πολύ μικρά παραλιάκια, με ωραία, τιρκουάζ νερά. Όπως το Βlue Lagoon. Τα νερά είναι τόσο ρηχά και η παραλία τόσο μικρή και με δύσκολη χερσαία πρόσβαση, που το καλοκαίρι, μόνο με καγιάκ μπορείς να βγεις έξω. Γίνεται, όμως, το αδιαχώρητο από τουριστικά πλοιάρια που αγκυροβολούν αρόδου και κατεβάζουν κόσμο για μπάνιο στα ρηχά. Τώρα, φυσικά, δεν υπήρχε τίποτα από όλα αυτά. Όμως, ούτε κι εμείς είχαμε χρόνο να το πάμε χαλαρά. Ο ήλιος αρχίζει να χαμηλώνει και να μας χτυπάει στα μάτια. Η περιοχή θέλει προσοχή. Η Κύπρος είναι γεμάτη υφάλους, ακόμα και στο μισό μίλι από την ακτή. Δεν είναι τυχαίος ο μεγάλος αριθμός ναυαγίων στην περίμετρό της. Τα καγιάκ έχουν πολύ μικρό βύθισμα αλλά και πάλι, δεν μπορείς να εφησυχάσεις. Σαρώνουμε τη θάλασσα με το βλέμμα, μήπως τυχόν αντιληφθούμε κάποιο ύποπτο σκάσιμο του κύματος.
Μετά από περίπου 3 ώρες κουπί, αγγίξαμε το δυτικότερο ακρωτήρι της Κύπρου. Ακάμας. Ίσως το τελευταίο εναπομείναν κομμάτι παρθένας κυπριακής γης. Κατά μία εκδοχή πήρε το όνομά του από τον μυθικό Ακάμαντα, τον γιο του Θησέα και της Φαίδρας, ο οποίος μετά τον τρωικό πόλεμο ταξίδεψε στην Κύπρο, ιδρύοντας μια αποικία. Ακάμας σημαίνει ακούραστος. Ένας τόπος με άγρια ομορφιά και τεράστια οικολογική σημασία. Αυτό είναι το σπίτι 530 ειδών φυτών, 168 ειδών ενδημικών πτηνών, 20 διαφορετικών ερπετών, 12 θηλαστικών και 16 ειδών πεταλούδας.
Στο καβατζάρισμα για την νότια πλευρά, η θάλασσα γαληνεύει. Έχουμε λίγο ακόμα κουπί, 1-2 μίλια σκάρτα για μια παραλία που είχα σημειώσει στον χάρτη, την παραλία του Φάρου. Μία αμμουδιά με λεπτόκοκκη άμμο μαζί με βότσαλα και μερικά βράχια λίγο πιο πάνω που φαίνεται να κλείνουν τελείως την πρόσβαση από στεριά. Σκορπισμένα κομμάτια του βράχου στο πιο πάνω μέρος της παραλίας υποδεικνύουν ότι γίνονται κατολισθήσεις. Οπότε, θα πρέπει να προσέξουμε που θα κοιμηθούμε, μην πάμε από βράχο. Όλα είναι πιο ήρεμα εδώ. Ευτυχώς που το μέρος αυτό γλίτωσε, προς το παρόν τουλάχιστον, από το τσιμέντωμα και τον μαζικό τουρισμό. Ο ήλιος αρχίζει να δύει. Αρχίσαμε τις ετοιμασίες για φαγητό. Το μενού είχε νουντλς και μερικές κονσέρβες. Ο Αντώνης είχε φέρει μαζί του αυτό το ωραίο γκαζάκι που βράζεις νερό. Έβαλε και κάμποσο κρύο αλλά με τα ισοθερμικά είναι σαν να είμαστε στο σαλόνι του σπιτιού μας. Μ’ αρέσει που είχα πει στον Αντώνη να μην ανησυχεί για τον καιρό και ότι στην Κύπρο τέτοια εποχή κάνει πάντα ζέστη.
Καταιγίδες
Τρίτη, 01.04.2025, ώρα 06:00, Παραλία Φάρου. Ημέρα 2η. Από την Κύπρο στα Highlands της Σκωτίας. Κάπως έτσι έμοιαζε το τοπίο όταν σηκωθήκαμε το πρωί. Γκρίζα, πυκνά σύννεφα παντού μαζί με έναν δυνατό αέρα, στεριανό. Κοιμηθήκαμε καλά τη νύχτα και σηκωθήκαμε με όρεξη για κουπί. Πλέουμε παράκτια. Συχνά μας χτυπούν από αριστερά μερικές δυνατές ριπές αέρα αλλά γενικά η θάλασσα είναι ήρεμη. Ρίχνει και λίγο ψιλόβροχο. Μ’ αρέσει αυτός ο καιρός. Σίγουρα πολύ καλύτερα από τον τυπικό κυπριακό καύσωνα που σε ψήνει ζωντανό. Το τοπίο του Ακάμα δεν μοιάζει καθόλου με την υπόλοιπη Κύπρο. Καταπράσινο, άγριο, ανόθευτο. Σαν να είσαι σε άλλο νησί. Περνάμε ανοιχτά από την παραλία Λάρα, μια πολύ όμορφη αμμουδιά όπου βγαίνουν για να γεννήσουν οι θαλάσσιες χελώνες. Μπροστά μας το λιμανάκι του Αγίου Γεωργίου Πέγειας και η Γερόνησος.
Ιερά νήσος. Αυτό το άγονο νησάκι υπήρξε ένας σημαντικός, ιερός τόπος, κατά τον 1ο αι. π.Χ. Έχουν εντοπιστεί ίχνη κτηρίων και διάφορα άλλα ευρήματα, αναθήματα, σφραγίδες, φυλακτά, καθώς κι ένα θραύσμα αγγείου με επιγραφή το όνομα του Απόλλωνα. Μεταξύ των κτηρίων υπήρχε και μία δεξαμενή μάλιστα για τη συλλογή του νερού. Όλα αυτά μαρτυρούν ότι υπήρξε ένα οργανωμένο ιερό σε αυτό το νησί. Βρέθηκαν μάλιστα 14 χάλκινα νομίσματα, τα περισσότερα από την περίοδο της Κλεοπάτρας και πολλά από τα ευρήματα, τα σύμβολα και τα αναθήματα που εντοπίστηκαν σε αυτό το νησί φανερώνουν άμεσες επιρροές από την αιγυπτιακή θρησκεία και παράδοση. Εντοπίστηκαν όμως και σύμβολα αμιγώς κυπριακά. Μεταξύ των ευρημάτων υπήρξαν και κάποια θραύσματα αγγείων με παιδικές επιγραφές, με παιδικά γράμματα, τα οποία υποδεικνύουν ότι σε αυτό το ιερό, πιθανότατα αφιερωμένο στον Απόλλωνα, έφερναν οι άνθρωποι τα μικρά παιδιά τους, τα αγόρια τους, προκειμένου να τα θέσουν υπό την προστασία και υπό την καθοδήγηση του θεού.
Ελάχιστα μίλια μετά τη Γερόνησο υπάρχει και ένας μικρός κόλπος με ένα αρχαίο λιμάνι. Αυτό το λιμανάκι θα συνδεόταν και με τη Γερόνησο. Είναι η θέση Μανίκη. Το φυσικό σχήμα του θα παρείχε προστασία σχεδόν από όλους τους καιρούς, για ένα ασφαλές αγκυροβόλιο, ενώ επιπλέον υπάρχει και μία μικρή νησίδα λίγο έξω από τον κόλπο, που θα παρείχε μία επιπλέον προστασία, ειδικά από τους ισχυρούς δυτικούς ανέμους. Περίπου στο μέσο του κόλπου έχουν εντοπιστεί λαξευτές δέστρες για την αγκυροβόληση των πλοίων ενώ υπάρχουν και λαξευτά κανάλια για τη φόρτωση και εκφόρτωση των εμπορευμάτων.
Όλη αυτή η ακτογραμμή είναι γεμάτη αξιοθέατα κι εκπλήξεις. Είναι, πιστεύω, μακράν το ωραιότερο κομμάτι της -ελεύθερης- Κύπρου και μια από τις καλύτερες διαδρομές που μπορεί να κωπηλατήσει κανείς με το καγιάκ του. Ερημικές παραλίες, πολλές θαλάσσιες σπηλιές, η Γερόνησος, το αρχαίο λιμάνι κι ένα εντυπωσιακό, πρόσφατο ναυάγιο, το EDRO III, με το πλοίο να έχει εξοκείλει ολόκληρο στα ρηχά. Με τον Αντώνη έχουμε πιάσει έναν σταθερό ρυθμό με ελάχιστα διαλείμματα. Περνάμε στα ανοιχτά από τον Κόλπο των Κοραλλίων, στη συνέχεια Χλώρακα και πλώρη για το ακρωτήρι στον Τάφο των Βασιλέων. Ένας ξαφνικός στεριανός άνεμος αρχίζει να θεριεύει. Μέσα σε λίγα λεπτά η θάλασσα ρυτιδιάζει και το σπρέι μας χαστουκίζει στο πρόσωπο και στα μάτια. Η σφυρίχτρα που έχω πάνω στο σωσίβιο αρχίζει να σφυρίζει μόνη της, από τον αέρα.
Οι ριπές είναι σίγουρα κοντά στους 30 κόμβους. Πάμε για δυνατές ροπές. Βαθιές και σταθερές αναπνοές, το σώμα μπροστά, τα πόδια δυνατά στα ποδωστήρια, το κουπί με ακρίβεια στο νερό. Φωνάζω στον Αντώνη να στρίψουμε, να βγούμε έξω. Να περιμένουμε να σπάσει και συνεχίζουμε. Πάνω που πήραμε ρότα για έξω, όμως, ο αέρας έσπασε τελείως. Ήταν τοπικό. Προχωράμε. Περνάμε έξω από το λιμάνι της Πάφου. Σε αυτή την περιοχή υπήρχε ένας από τους σημαντικότερους εμπορικούς σταθμούς της Μεσογείου κατά την ελληνιστική περίοδο. Μια ναυτική βάση, ένας εμπορικός σταθμός και ένα ναυπηγείο που συνέθεταν έναν σημαντικό κόμβο στη σύνδεση μεταξύ Ρόδου, Κύπρου και Αλεξάνδρειας. Τα πλούσια σε ξυλεία δάση της Πάφου τροφοδοτούσαν το ναυπηγείο με την πρώτη ύλη για την κατασκευή των πλοίων. Η Πάφος ήταν τότε η πιο σημαντική πόλη του νησιού. Φτάνουμε στον τελικό προορισμό της ημέρας, για διανυκτέρευση.
Γεροσκήπου.
Νετάραμε. Βγάζουμε τα σκάφη έξω. Αλλαγή τα βρεγμένα, τακτοποίηση και πάμε να φάμε. Είχε έναν ωραίο, υπερυψωμένο χώρο εκεί, έξω από ένα κλειστό μαγαζί, μια ξύλινη εξέδρα με ψεύτικο γκαζόν που θα ήταν φοβερά για ύπνο. Στρώνουμε τα φουσκωτά στρώματα, έτοιμοι και οι υπνόσακοι με τα μαξιλάρια. Λίγες εκατοντάδες μέτρα παρακάτω είναι το αεροδρόμιο της Πάφου. Τα αεροπλάνα απογειώνονται δίπλα μας και πετάνε χαμηλά από πάνω μας. Ο ουρανός έχει καθαρίσει αλλά το κρύο του το έχει. Στα εξπεντίσιον συμφιλιώνεσαι με την έννοια της αποδοχής. Αποδέχεσαι τις συνθήκες, τα παράξενα γυρίσματα της τύχης, την ταλαιπωρία ή και τη δυσφορία. Είναι μέρος του παιχνιδιού όλα αυτά και όσο πιο γρήγορα το πάρεις απόφαση, τόσο περισσότερο θα εκτιμήσεις την όλη εμπειρία. Τώρα όμως, ήμασταν άνετοι. Φάγαμε και πέσαμε για ύπνο. Ο αέρας δεν σταμάτησε να φυσάει, παρά μόνο λίγο πριν το χάραμα.
Τετάρτη, 02.04.2025, ώρα 05:00, Γεροσκήπου. Ημέρα 3η. Άνοιξα τα μάτια πριν χτυπήσει το ξυπνητήρι. Ήταν νύχτα ακόμα. Βλέπω μια κινητικότητα στο νερό. Δεν πιστεύω στα μάτια μου. Δυο-τρεις ηλικιωμένοι έχουν μόλις ολοκληρώσει το πρωινό κολύμπι τους και τυλίγονται με τις πετσέτες τους. Νιώθω σαν κάτι να μας συνδέει. Σαν να είμαστε πρόσωπα ενός έργου με τίτλο «οι άνθρωποι που γεύονται τη θάλασσα όταν οι υπόλοιποι κοιμούνται». Ξυπνάει κι ο Αντώνης. Ετοιμαζόμαστε. Σήμερα πάμε για Πισσούρι. Η θάλασσα είναι ανακατεμένη. Το Husky, όμως, είναι όπλο. Είναι ένα σκάφος που απαιτεί μια μαχητική, αθλητική προσέγγιση. Δεν είναι το σκάφος που θα μπεις μέσα και θα αράξεις, ούτε είναι για αρχάριους κωπηλάτες. Όσο το δουλεύεις, όσο του δίνεις καλή τεχνική, δύναμη και ταχύτητα, τόσο καλύτερα πηγαίνει. Τόσο περισσότερο το νιώθεις κομμάτι του σώματός σου. Είναι ένα πολύ γρήγορο σκάφος, σε όλες τις συνθήκες, που ανταποκρίνεται με χειρουργική ακρίβεια στις εντολές που θα του δώσεις. Και ο Αντώνης με το Sea Lion έχουν γίνει αχώριστοι. Μερικά καταιγιδοφόρα σύννεφα μαζεύονται μπροστά μας αλλά σταδιακά μετακινούνται προς την ενδοχώρα. Φτάνουμε στην Πέτρα του Ρωμιού, έναν μεγάλο βράχο ανάμεσα σε στεριά και θάλασσα. Λέγεται και Βράχος της Αφροδίτης.
Εδώ κατά τον μύθο γεννήθηκε η Αφροδίτη, μέσα στο αφρισμένο κύμα από το σπέρμα των κομμένων όρχεων του Ουρανού. Κατά μία άλλη παράδοση, κυπριακή, ο βράχος αυτός εκσφενδονίστηκε από τον Διγενή Ακρίτα, από τον Πενταδάχτυλο, με σκοπό να προστατεύσει το νησί από τις πειρατικές επιδρομές. Κάπου εκεί χτύπησε το τηλέφωνο. Ήταν από μία τηλεοπτική εκπομπή κυπριακή. Είπα λίγα λόγια για την αποστολή και τον σκοπό της. Λίγα μέτρα αριστερά μου ο Αντώνης. Χάνεται κάθε τόσο μέσα στα μεγάλα κύματα της ανοιχτής θάλασσας που μας ανεβοκατεβάζουν. Σε όλη αυτή την περιοχή της Κύπρου βγάζει δυνατούς καιρούς. Ειδικά όταν ο καιρός έρχεται από δυτικά, που είναι και το πιο συνηθισμένο, το κύμα μεγαλώνει κι απλώνεται. Τώρα είχαμε ένα σκάρτο τεσσάρι στην μπάντα και δευτερόπρυμα. Στο ακρωτήρι Άσπρο στρίβουμε για να μπούμε μέσα στον κόλπο του Πισσουρίου. Φτάσαμε σχεδόν. Πάνω στο μπουκάρισμα για μέσα, ένα κύμα βουβάλι αρπάζει τον Αντώνη και πάει να τον διπλαρώσει. Αντωνέλλος σαν έτοιμος από καιρό όμως πέφτει ολόκληρος μαζί με το Λιοντάρι πάνω στο κύμα και σερφάρει με την μπάντα, δίνοντας θέαμα στο κοινό. Εντάξει, εγώ ήμουν ο μοναδικός θεατής αλλά δεν έχει σημασία. Στην προσγειάλωση έσκαγε λίγος κυματισμός στην παραλία αλλά όλα υπό έλεγχο.
“Με τα φώτα πάνω στο ντεκ αναμμένα, ξεκινήσαμε να κωπηλατούμε μέσα στη νύχτα. Η θάλασσα για πρώτη φορά είναι τόσο γαλήνια. Απέναντί μας διακρίνονται τα φώτα των βάσεων και ο Φάρος του Ακρωτηρίου.”
Πισσούρι.
Ένα από τα 2-3 ωραιότερα χωριά της Κύπρου. Θα έμενα άνετα εκεί μόνιμα, αν μπορούσα. Ζέστανε λίγο και ο καιρός. Όχι κάτι το ιδιαίτερο, εκεί γύρω στους 18-19 βαθμούς, αλλά ήταν μια χαρά. Καθώς η πρόγνωση έδινε πολύ ισχυρούς ανέμους για την επόμενη μέρα, την Πέμπτη 03.04, αποφασίσαμε να μην ταξιδέψουμε για μια μέρα κι έκλεισα δωμάτιο, για να είμαστε πιο άνετα. Αφού τακτοποιηθήκαμε, κατεβήκαμε για φαγητό. Παραγγείλαμε δυο τεράστιες πίτσες, που με δυσκολία χωρούσαν στο τραπέζι και κάνα δυο μπύρες. Το βραδάκι κάτσαμε σε ένα άλλο εστιατόριο, εκλεπτυσμένο, με καλή εξυπηρέτηση και πολύ ωραίο φαγητό. Και όλη την επόμενη μέρα, ξεκούραση. Τα χρονικά περιθώρια όμως είχαν στενέψει. Τις επόμενες τρεις μέρες θα έπρεπε να βγει σοβαρό κουπί. Στα υπέρ μας, το αριστερόστροφο θαλάσσιο ρεύμα της Κύπρου, που έστω και αδύναμο, στον 1-1,5 κόμβο κάτι θα ψιλοέδινε από ώθηση, και κυρίως ο δυτικός άνεμος, που τον έχεις στα πρύμα ταξιδεύοντας προς Ανατολάς.
“Καθώς πλέουμε παράλληλα με τις βρετανικές βάσεις, ακούμε πυροβολισμούς. Βλέπουμε κι ένα διπλοκάμπινο να κατεβαίνει από έναν χωματόδρομο και να μας παρακολουθεί.”
Παρασκευή, 04.04.2025, ώρα 04:30, Πισσούρι. Ημέρα 5η.
Για να βγει το σκέλος αυτό, θα έπρεπε αναγκαστικά να ξεκινήσουμε νύχτα και, επιπλέον, να το κροσάρουμε απευθείας μέχρι το Ακρωτήρι της Λεμεσού, στις βρετανικές βάσεις. Να κόψουμε λίγο δρόμο δηλαδή. Με τους πανίσχυρους φακούς κεφαλής και τα υπόλοιπα φώτα πάνω στο ντεκ αναμμένα, ξεκινήσαμε με τον Αντώνη να κωπηλατούμε μέσα στη νύχτα. Η θάλασσα για πρώτη φορά είναι τόσο γαλήνια. Απέναντί μας διακρίνονται τα φώτα των βάσεων και ο Φάρος του Ακρωτηρίου. Σιγά σιγά το μαύρο της νύχτας άρχισε να ξεθωριάζει. Πρώτα σαν ένα πολύ αχνό φως πίσω από το Ακρωτήρι που σταδιακά καταλάμβανε όλο και μεγαλύτερο μέρος του ουρανού. Η κουβέντα με τον Αντώνη, ενόσω κωπηλατούμε, κάνει τα μίλια να φεύγουν εύκολα. Ξεχνιέσαι με τη συζήτηση και ούτε που καταλαβαίνεις για πότε έφτασες στο επόμενο way point. Ο ήλιος ανατέλλει. Λίγη ώρα μετά ακουμπάμε τον δυτικό κάβο του Ακρωτηρίου. Καθώς πλέουμε παράλληλα με τις βρετανικές βάσεις, ακούμε πυροβολισμούς. Βλέπουμε κι ένα διπλοκάμπινο να κατεβαίνει από έναν χωματόδρομο και να μας παρακολουθεί.
Προφανώς, είχαμε χτυπήσει στα βρετανικά ραντάρ και έστειλαν κάποιον να κάνει επόπτευση. Οι πυροβολισμοί μάλλον ήταν από ασκήσεις σε κάποιο πεδίο βολής εκεί κοντά. Λίγο μετά περάσαμε και από τον Αετόκρεμνο. Είναι η παλαιότερη θέση όπου έχει εντοπιστεί ανθρώπινη δραστηριότητα στην Κύπρο, περ. 12000 χρόνια πριν από σήμερα, πριν και από τον νεολιθικό οικισμό της Χοιροκοιτίας, και η παλαιότερη στη νησιωτική Μεσόγειο. Η θέση στον Αετόκρεμνο απέδειξε ότι οι άνθρωποι ταξίδευαν στην ανοιχτή θάλασσα, με κωπήλατα σκάφη, ήδη από την παλαιολιθική περίοδο, αφού με κάποιον τρόπο οι άνθρωποι αυτοί έφτασαν στο νησί. Και αυτός ο τρόπος, δηλαδή με κουπί, είναι ο πιο πιθανός, δεδομένου ότι και τότε υπήρχε θάλασσα ανάμεσα στην Κύπρο και την πιο κοντινή στεριά. Οι άνθρωποι του Αετόκρεμνου μάλιστα, θεωρείται ότι οδήγησαν σε εξαφάνιση δύο είδη που ζούσαν τότε, στην Επιπαλαιολιθική περίοδο, στο νησί, τον πυγμαίο ιπποπόταμο και τον πυγμαίο ελέφαντα.
Περνώντας το Ακρωτήρι, βάλαμε ρότα για Λεμεσό.
Πάνω από αυτές τις ακτές, ανάμεσα σε ουρανοξύστες και άλλα μεταλλικά κτήρια, πολυτελή ξενοδοχεία και εστιατόρια, ζει και αναπνέει μια εντελώς διαφορετική Κύπρος. Σε αντίθεση με την Πάφο, που έχει αναπτυχθεί με εκλέπτυνση και σεβασμό στην παράδοση, η Λεμεσός κραυγάζει τον «πλούτο» και την «επιτυχία» της. Σε κάποιους αρέσει, σε άλλους όχι. Παρότι δεν είναι του γούστου μου, έχει και μερικά όμορφα κομμάτια, όπως είναι ο μώλος. Βγήκαμε σε μια παραλία, δίπλα στους ναυτικούς ομίλους, για έναν καφέ. Εδώ περισσότερο ακούς να μιλάνε ρωσικά παρά κυπριακά. Πιάσαμε δυο αναπαυτικές πολυθρόνες και χαλαρώσαμε. Στον ουρανό έχουν αρχίσει να μαζεύονται μερικά καταιγιδοφόρα που έπαιζαν με τον ήλιο. Έχει πάει σχεδόν μεσημέρι και έχουμε ήδη βγάλει πάνω από τα 2/3 του σκέλους.
Έχουν μείνει ακόμα γύρω στα 11-12 μίλια παράκτια μέχρι την Ακτή Κυβερνήτη. Μπήκαμε και πάλι στα καγιάκ για το τελευταίο αυτό κομμάτι της μέρας, με τον άνεμο στο πλευρό. Καθώς αφήνουμε πίσω μας τη Λεμεσό, κωπηλατώντας δίπλα στα λευκά, ασβεστολιθικά βράχια, ακούμε τις πρώτες βροντές. Είναι ακόμα μερικά χιλιόμετρα μακριά μας, προς την ενδοχώρα αλλά πρέπει να είμαστε σε επιφυλακή. Και πράγματι, λίγο μετά, η καταιγίδα, έστω και σε εξασθενημένη μορφή, μας πιάνει μέσα. Βροχή, σκοτεινιά, κρύο και δυνατές ριπές αέρα. Πιάνουμε όσο πιο κοντά στα βράχια γίνεται, για κάλυψη. Λίγο έμεινε ακόμα. Η καταιγίδα εξασθενεί τελείως. Ο ουρανός ανοίγει. Ένα πανέμορφο ουράνιο τόξο, αποτελούμενο από τόσο πλούσιες αποχρώσεις, που δεν έχουμε ξαναδεί ποτέ άλλοτε, κάτι απίστευτα μπλε, μωβ και ροζ χρώματα, σχηματίζεται μπροστά μας. Σαν ένα μικρό δώρο για την όλη προσπάθεια. Με 37 ναυτικά μίλια στα κουπιά, πιάσαμε Ακτή Κυβερνήτη.
Είχε μόνο μια ταβέρνα ανοιχτή. Ήρθε εκεί να μας βρει κι ένας φίλος και συμμαθητής του αδερφού μου, από το σχολείο, ο Δημήτρης Χατζηκουτούλης, με την οικογένειά του. Είχαν έρθει για λίγες μέρες στο νησί και μας παρακολουθούσαν από το Live Map. Χάρηκα πολύ που τον είδα. Μας έφεραν κι ένα σωρό προμήθειες. Καθίσαμε και φάγαμε όλοι μαζί. Ο φιλόξενος ιδιοκτήτης μας έψησε μερικές μεγάλες χοιρινές μπριζόλες, «κοτολέτες» στην κυπριακή ή κάπως έτσι. Είχαν ανάψει και το τζάκι μέσα στο μαγαζί. Πήραμε μερικά βρεγμένα και τα βάλαμε εκεί κοντά, μήπως και στεγνώσουν λίγο, γιατί η αίσθηση του να φοράς τα νωπά ρούχα του καγιάκ μες στα χαράματα για να πας για κουπί δεν είναι κι ό,τι καλύτερο. Και με τόσο κρύο που είχε όλα αυτά τα βράδια, δεν προλάβαιναν να στεγνώσουν οι δεύτερες και τρίτες αλλαξιές που είχαμε. Ο ιδιοκτήτης μας επέτρεψε να κοιμηθούμε εκεί έξω, στη βεράντα του, που είχε μια σχετική προστασία από το κρύο και την υγρασία. Το βράδυ η θερμοκρασία έπεσε στους 11-12 βαθμούς.
Δύο τελευταίες μέρες
Σάββατο, 05.04.2025, ώρα 05:00, Ακτή Κυβερνήτη. Ημέρα 6η. Τα πολύχρωμα φώτα από τις εγκαταστάσεις στο τερματικό του Βασιλικού, αντανακλώνται πάνω στα σκοτεινά νερά του κόλπου. Εδώ ξεκίνησε να κατασκευάζεται ο σταθμός υγροποίησης φυσικού αερίου. Όσο και να προσπαθήσαμε να στεγνώσουμε τα ρούχα στο τζάκι, δεν καταφέραμε και πολλά. Δεν πειράζει. Μετά την πρώτη κρυάδα, το σώμα προσαρμόζεται πάντα. Προτελευταία μέρα του ταξιδιού. Ξημερώνει. Περνάμε κάτω από την προβλήτα φόρτωσης των πλοίων και όλο ευθεία, με πορεία βορειανατολικά, στις 65-70 μοίρες. Φτάσαμε άνετα μέχρι τα Περιβόλια με έναν ωραίο δυτικό να μας σπρώχνει, και στον φάρο στρίψαμε για μέσα στον κόλπο της Λάρνακας.
Εκεί μέσα ο καιρός αφηνίασε, όπως το περιμέναμε, με ριπές που έφτασαν τους 27-28 κόμβους. Ήταν τόσο δυνατός που παρότι στεριανός κατάφερνε και γύριζε σχεδόν παράλληλα με την ακτή. Πάνω στο κοντό και κοφτό κύμα τα σκάφη σερφάρανε χωρίς πολλά πολλά. Ο Αντώνης με το Sea Lion κάνει πάρτι. Ένα τουριστικό πλοιάριο περνάει από δίπλα μας. Οι τουρίστες μας βλέπουν και κάποιοι ενθουσιάζονται. Μας χαιρετούν. Ο αέρας λυσσάει. Μπροστά μας η Ορόκλινη. Μπαίνουμε μέσα από τους κυματοθραύστες, που έκοβε κάπως τον καιρό, και βγάζουμε τα σκάφη έξω. Είχα κλείσει δωμάτιο σε ένα ωραίο ξενοδοχείο. Προτελευταία μέρα του ταξιδιού ήταν αυτή και είπαμε να χαρίσουμε στον εαυτό μας έναν καλό ύπνο και ένα ωραίο γεύμα. Μετά από τόσα μίλια και τέτοια μάχη μέσα, η ικανοποίηση καθώς αναπαύεσαι στο μαλακό στρώμα, δεν περιγράφεται με λόγια.
Κυριακή, 06.04.2025, ώρα 08:00, Ορόκλινη. Ημέρα 7η.
Τελευταία μέρα. Είπαμε να αναχωρήσουμε λίγο πιο αργά, να κοιμηθούμε λίγο παραπάνω. Φύγαμε από Ορόκλινη με μπουνάτσα και ελαφριά συννεφιά. Το κόψαμε ευθεία για Ξυλοφάγου. Δυο-τρία δελφίνια παίζουν παραδίπλα και μια μεγάλη χελώνα κολυμπάει αργά στην επιφάνεια. Φαίνεται ότι έχει ζωή η θάλασσα κι εδώ. Κωπηλατούμε χαλαρά. Σχεδόν τελειώσαμε άλλωστε. Το φανταζόμουν διαφορετικό αυτό το εξπεντίσιον. Πιο χαλαρό, με περισσότερες συμμετοχές, ίσως και με κάποιες εκδηλώσεις στη στεριά, όπου θα μπορούσαμε να μιλήσουμε περισσότερο για τους κινδύνους που απειλούν το θαλάσσιο περιβάλλον. Έγινε, τελικά, καταδρομικά κι αυτό. Γρήγορα και απλά. Κάνουμε μια μικρή στάση στο Λιοπέτρι.
Από εκεί παράκτια μέχρι τη Μαρίνα της Αγίας Νάπας και μετά πλώρη για Κάβο Γκρέκο, περνώντας στα ανοιχτά από τις έρημες τέτοια εποχή, χρυσαφένιες παραλίες. Στα μισά της διαδρομής βγάζει έναν ανατολικό που τον έχουμε στα όρτσα. Όχι κάτι σπουδαίο, ένα γεμάτο τριάρι προς τέσσερα, αλλά τελευταία μέρα θα θέλαμε να κρατήσει τη μπουνάτσα λίγο παραπάνω, να τερματίσουμε σαν άνθρωποι. Πιο χαλαρά. Να απολαύσουμε λίγο παραπάνω την ακτογραμμή. Κοιτάζω τον Αντώνη με το λιοντάρι και το γροιλανδικό. Δουλέψαμε και φέτος άριστα. Είναι τα πάντα πολύ διαφορετικά, πολύ πιο όμορφα, όταν έχεις καλή παρέα. Όταν υπάρχει καλή συνεργασία, συνεννόηση, θετικό πνεύμα και λίγος χαβαλές. Έκανε κι ο Αντώνης μεγάλη υπέρβαση που τα κατάφερε και ήρθε, μια βδομάδα μακριά από οικογένεια και δουλειές. Ο μεγάλος βράχος του Κάβο Γκρέκο είναι μπροστά μας.
Στρίβουμε για Πρωταρά. Έχει κυματάκι. Αριστερά μας το εκκλησάκι των Αγίων Αναργύρων. Βλέπω από μακριά τη Χριστοθέα, μαζί με τον Κώστα και την Παντελίτσα, να μας χαιρετούν. Με πιάνει μία συγκίνηση. Πέντε χρόνια πέρασαν από τότε που το πρωτοσκέφθηκα ως ιδέα. Και τώρα ολοκληρωνόταν. Με ελαφρύ σερφάρισμα βγαίνουμε στην παραλία του Κόννου. Τερματισμός. Στο βάθος η κατεχόμενη Αμμόχωστος. Και πιο μακριά ακόμα, απέναντι, η Καρπασία με το ακρωτήρι του Απόστολου Ανδρέα. Το ανατολικότερο άκρο της Κύπρου. Βγαίνουμε από τα σκάφη και αγκαλιαζόμαστε όλοι μεταξύ μας. Όσο και αν χαίρομαι που τα καταφέραμε, νιώθω ότι λείπει ένα κομμάτι. Δεν πρέπει να συνηθίσουμε στην ιδέα ότι αυτή ήταν η Κύπρος μόνο. Από φυλάκιο σε φυλάκιο, με την πράσινη γραμμή και μερικά οδοφράγματα να χωρίζουν το νησί στα δύο. Ας κρατήσουμε ζωντανό το όνειρο της απελευθέρωσης και της επανένωσης. Ένα όνειρο, στο οποίο τα καγιάκ δεν θα σταματήσουν στον Πρωταρά και το Παραλίμνι. Θα συνεχίσουν μέχρι το Ριζοκάρπασο και τον Απόστολο Ανδρέα και από εκεί μέχρι την Κερύνεια, τη Μόρφου, τον Παχύαμμο και πάλι πίσω. Ένας τέλειος κύκλος.
Αντώνης Σωτηρόπουλος
Θυμάμαι πριν χρόνια να ακούω τον Άγγελο που μόλις είχε επιστρέψει από την αποστολή στην Ιταλία, να σχεδιάζει για τον επόμενο χρόνο ένα θαλάσσιο ταξίδι που θα κάλυπτε την ελεύθερη ακτογραμμή της Κύπρου. Μια ιδιαίτερη απαιτητική αποστολή, εκτός ελλαδικού χώρου ξανά, που για να ολοκληρωθεί και να βρεθούμε στο νερό, θα έπρεπε να λύσουμε δεκάδες προβλήματα και γρίφους. Η όλη διαδικασία κάθε άλλο παρά απλή υπόθεση θα ήταν. Τελικά, μέσα από αυτή την ιστορία, αντί να βρεθούμε εμείς στην Κύπρο για την αποστολή, βρέθηκε ο Άγγελος να ξεκινάει μια νέα ζωή, ενώ, ταυτόχρονα, η καραντίνα ανέβαλε τα αρχικά μας σχέδια.
Τα χρόνια περάσαν ταξιδεύοντας στο Αιγαίο και με τον Άγγελο «ημι-μόνιμο» κάτοικο της Κύπρου πια, να ανακαλύπτει σιγά σιγά τις ομορφιές του νησιού. Πέρσι καλύπτοντας την Αμοργό, εκεί κάπου χαμένοι στο Απέραντο, το αποφασίσαμε! Είχε έρθει η ώρα για την ελεύθερη Κύπρο. Μετά από ένα αναγνωριστικό ταξίδι, ώστε να δω τα νερά και το κλίμα, όλα πια είχαν δρομολογηθεί για την 15η αποστολή μας. Οι χάρτες βγήκαν από τα σεντούκια και ο σχεδιασμός είχε πια ξεκινήσει. Κλασικά, όπως κάθε χρόνο, οι υποχρεώσεις τεράστιες και ένα τέτοιο ταξίδι απαιτεί χρόνο. Φέτος θα ήμασταν μόνο εγώ και ο Άγγελος, οπότε πήραμε την απόφαση να το κάνουμε καταδρομικά, διανύοντας κατά μέσο όρο 25 με 30 μίλια τη μέρα, με στόχο να καλύψουμε την απόσταση το πολύ σε μια βδομάδα. Επίσης, οι μόνοι μήνες που θα μπορούσαμε να πέσουμε νερό ήταν ο Μάρτιος και ο Απρίλης. Αυτό βέβαια δεν είναι πρόβλημα για την Κύπρο, αφού ειδικά ο Απρίλης θεωρείται ένας σχεδόν καλοκαιρινός μήνας με θερμοκρασίες άνω των 20 βαθμών. Από το ταξίδι μου ένα χρόνο πριν, την ίδια εποχή, είχα εντυπωσιαστεί από τις καλοκαιρινές θερμοκρασίες.
Έτσι οι μήνες πέρασαν με πολλή δουλειά μέσα και έξω από το νερό και έφτασε η στιγμή να αρχίσουμε να πακετάρουμε τα καλοκαιρινά μας ρούχα και τον απαραίτητο εξοπλισμό, γιατί σε μερικές μέρες πετάγαμε για Κύπρο!
Και εδώ λοιπόν ξεκινάνε οι ανατροπές…
Δεν θα ξεχάσω ποτέ το τηλεφώνημα του Άγγελου πέντε ημέρες πριν την επίσημη έναρξη. «Φίλε, έχουμε τεράστιο πρόβλημα με τον καιρό, τέτοιο καιρό δεν έχω ξαναδεί στην Κύπρο τέτοια εποχή». Θερμοκρασίες που ξεκίναγαν λίγο πάνω από το 0, καταιγίδες και ισχυροί άνεμοι προβλέπονταν για όλη την βδομάδα της αποστολής.
Ξαφνικά ο εξοπλισμός του εξπεντισιόν, από καλοκαιρινός με αντιηλιακή προστασία, έπρεπε να μετατραπεί σε χειμερινό και μάλιστα ιδιαίτερα απαιτητικό. Όταν κάνεις όλη την ημέρα κουπί σε τέτοιες συνθήκες, αφότου βγεις σε απομονωμένη παραλία πρέπει να μείνεις ζεστός και στεγνός αλλιώς δεν έχεις καμία τύχη να ολοκληρώσεις. Αν αυτό γίνεται για εφτά ημέρες συνεχόμενα, τότε τα πράγματα γίνονται πολύ δύσκολα έως και επικίνδυνα. Έπρεπε επίσης να διαμορφώσουμε όλο το πλάνο πορείας, αφού κατεβάζοντας τους μετεωρολογικούς χάρτες διαπιστώσαμε ότι όλος μας ο σχεδιασμός ήταν ένα ταξίδι μέσα σε μια καταιγίδα 6 ημερών. Ενώ στην αρχή η πρώτη σκέψη ήταν πως η αποστολή ακυρώνεται – μια σκέψη που πέρασε πολλές φορές από το μυαλό μας – τελικά μετά από πολλή σκέψη και πολλές αλλαγές στον αρχικό μας σχεδιασμό, βρέθηκα ξημερώματα Δευτέρας να πετάω για Κύπρο. Ούτε καν φανταζόμουν τι μας επιφύλασσε η θάλασσα!
Το πρόγραμμα ήταν τόσο πιεσμένο που με το που θα έφτανα, θα με παραλάμβανε ο Άγγελος με τον φίλο μας τον Βασίλη, ώστε σε 3 ώρες να βρισκόμαστε στη ΒΔ Κύπρο για να ξεκινήσουμε χωρίς να χάσουμε ούτε λεπτό. Όλη τη βδομάδα θα έπρεπε να ξεπεράσουμε τον εαυτό μας, ώστε να αποφεύγουμε τις καταιγίδες. Όπως πάντα, δεν είχαμε υπολογίσει ότι τα σχέδια φτιάχνονται για να ανατρέπονται, αφού μετά από 15 λεπτά οδήγηση πέσαμε σε ένα τεράστιο μποτιλιάρισμα στην Εθνική οδό. Ένα πολύ σοβαρό τροχαίο είχε χωρίσει το νησί στα δύο, με τις εθνικές οδούς κλεισμένες και ουρές χιλιομέτρων. Όμως ο καλός καγιάκερ πρέπει πάντα να προσαρμόζεται στις συνθήκες και μετά από 4 ώρες στο δρόμο μέσα από χωράφια και βουνά, καταφέραμε να προσεγγίσουμε το σημείο έναρξης.
Με μάτι που γυαλίζει μέσα σε 20 λεπτά είχαμε φορτώσει στο μέγιστο βαθμό τα σκάφη μας – ο χειμερινός εξοπλισμός και η τροφοδοσία μας, δεν άφησε ούτε σπιθαμή στα ταμπούκια – και με το συμπέρασμα ότι έπρεπε να τα δώσουμε όλα και να κερδίσουμε κάθε χαμένο λεπτό, το γροιλανδικό κουπί μπήκε στο ντεκ και με αποφασιστικότητα ξεκινήσαμε μια μάχη με το χρόνο…
Για μια βδομάδα αντιμετωπίσαμε τα πάντα. Τέσσερις εποχές, ισχυρές καταιγίδες με κεραυνούς, ανέμους άνω των 25 κόμβων στα όρτσα και μεγάλα κύματα στα πρύμα. Παρά τις καιρικές συνθήκες και τις δυσκολίες σε στεριά και θάλασσα, με τον Άγγελο δουλεύαμε σαν καλοκουρδισμένο ρολόι. Εξάλλου μας ενώνουν τόσα μίλια, που στο νερό κινούμαστε σαν ένα σώμα. Και η αλήθεια είναι, χάρις σε αυτό το δέσιμο ολοκληρώθηκε η αποστολή. Δεν είναι εύκολο να έχεις κάνει 38 μίλια μέσα σε μια μέρα, με βροχή και αέρα και όταν φτάσεις στον προορισμό σου να είναι όλα βρεγμένα, να κάνει κρύο και το μόνο έμβιο ον γύρω σου να είναι ο ναυτικός σου σύντροφος.
Και την επόμενη να πρέπει να σηκωθείς τέσσερις το πρωί και να κάνεις το ίδιο. Εύκολα μπορείς να «σπάσεις» σε αυτή την ψυχική δοκιμασία. Μόνο ισχυροί θαλασσινοί δεσμοί μπορούν να σε κάνουν να χαρείς σε τέτοιες συνθήκες και εμείς το χαρήκαμε πραγματικά. Για μια βδομάδα κωπηλατούσαμε όλη μέρα, σε μια απίστευτη παράκτια ζώνη, δίπλα από άγριους γκρεμούς και αμμώδη ακρογιάλια και από μεγάλες πόλεις με ουρανοξύστες μέχρι παραδοσιακά ψαροχώρια. Οι συνθήκες δύσκολες αλλά το χαμόγελο ήταν πάντα στα χείλη μας. Προσωπικά, όταν είδα και τους πρώτους θηριώδεις τόνους να πηδάνε δίπλα μας, το χαμόγελο μεγάλωνε. Δεν υπήρξε ημέρα που να μην θαυμάσουμε τον θαλάσσιο έμβιο πλούτο από χελώνες που βολτάρανε ανέμελα μέχρι κοπάδια από δελφίνια στα ανοιχτά.
Η ακτογραμμή της Κύπρου αξίζει πραγματικά. Θα ζήσεις μια εμπειρία που δεν μπορείς να την προσεγγίσεις με άλλο τρόπο. Ευτυχώς, η άναρχη τουριστική ανάπτυξη έχει αφήσει κάποια μεγάλα κομμάτια της ακτογραμμής ανέγγιχτα, άγρια και καθαρά με πλούσια παρουσία θαλάσσιας ζωής. Έτσι ανέγγιχτα, άγρια και καθαρά είναι και τα συναισθήματα που μου άφησε η 15η αποστολή και όσο δυσκολεύτηκα για να την ολοκληρώσω, άλλη τόση πληρότητα νιώθω κάθε φορά που τη σκέφτομαι.
Αυτές οι εμπειρίες σε κάνουν να βλέπεις την αλήθεια των πραγμάτων και αυτή η αλήθεια είναι εκεί έξω… πάνω στο πιο μεγάλο κύμα που καβαλήσαμε.
Πάμε για τα επόμενα λοιπόν, ο σχεδιασμός της 16ης αποστολής έχει ήδη ξεκινήσει!
