Αν υπάρχει μία τάση που ξεχωρίζει στον κόσμο του θαλάσσιου καγιάκ τα τελευταία χρόνια, είναι η στροφή όλο και περισσότερων καγιάκερ προς τη γροιλανδική φιλοσοφία, με κεντρικό στοιχείο τα γροιλανδικά κουπιά. Αντλώντας τεχνογνωσία και σχεδιαστικές αρχές από τη μακραίωνη παράδοση των γροιλανδών Ινουίτ, σε συνδυασμό με τη χρήση ανθρακονήματος, τα Gram αποτελούν μία από τις κορυφαίες επιλογές στη λίστα των πλέον απαιτητικών κωπηλατών. Μία συζήτηση με τον άνθρωπο πίσω από αυτά τα θαυμάσια κουπιά – έργα τέχνης, τον Lars Gram.
SEGT: Lars, καταρχάς σε ευχαριστούμε που επέλεξες το SEGT ως αντιπρόσωπο για τα υπέροχα κουπιά σου. Αλήθεια, ποια ήταν η σχέση σου με τη θάλασσα και τα σκάφη, πριν μεταβείς στον χώρο του θαλάσσιου καγιάκ και ποιο ήταν το κίνητρο για την επαγγελματική εμπλοκή;
Lars Gram: Πάντα βρισκόμουν στη θάλασσα — μέσα, πάνω ή δίπλα της. Από τότε που γεννήθηκα, εξασκούσα την ιστιοπλοΐα, κυρίως με ιστιοπλοϊκά και μικρά σκάφη, για πολλά χρόνια. Πριν περίπου 25 χρόνια, σταμάτησα την ιστιοπλοΐα λόγω του υψηλού κόστους και των ολοένα πιο γεμάτων λιμανιών, όπου η επίδειξη είχε αρχίσει να υπερισχύει της ναυτοσύνης. Έτσι στράφηκα στο καγιάκ.
Την περίοδο εκείνη δεν μπορούσα να βρω ένα κουπί που να με ικανοποιεί. Τα περισσότερα ήταν πολύ εύκαμπτα, με πλαστικές λεπίδες και αλουμινένιους άξονες. Αυτό με οδήγησε στο να ασχοληθώ με το γροιλανδικό κουπί. Τότε δεν υπήρχαν κουπιά εμπορικά διαθέσιμα, οπότε άρχισα να κατασκευάζω τα δικά μου. Μετά από αρκετές κατασκευές, ένιωσα ότι είχα καταλάβει τι λειτουργεί σωστά. Συνέχισα να φτιάχνω κι άλλα, καθώς μου άρεσε πολύ και η δουλειά με το ξύλο. Άλλοι κωπηλάτες τα είδαν, τα δοκίμασαν και, σχεδόν χωρίς να το καταλάβω, βρέθηκα να κατασκευάζω κουπιά επαγγελματικά.
SEGT: Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε μία εμφανή ανάπτυξη του γροιλανδικού στυλ κωπηλασίας με όλο και περισσότερους κωπηλάτες να επιλέγουν ένα γροιλανδικό κουπί ως κύριο, τόσο για να εμβαθύνουν περισσότερο σε τεχνικές όπως το ρολ, όσο και για εξπεντίσιον χρήση. Που θεωρείς ότι οφείλεται αυτό; Θα συνεχιστεί αυτή η ανάπτυξη;
Lars Gram: Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για την αυξανόμενη δημοφιλία των γροιλανδικών κουπιών. Ένας από αυτούς είναι ότι πρόκειται για το αυθεντικό, παραδοσιακό κουπί των Inuit. Κάποιοι κωπηλάτες επιλέγουν να φτιάξουν το δικό τους, ενώ άλλοι να αγοράσουν ένα έτοιμο. Θα μπορούσε να περιμένει κανείς και μια αντίστοιχη τάση και στα skin-on-frame καγιάκ. Ωστόσο, πιστεύω ότι η κατασκευή τους είναι αρκετά δύσκολη για τους περισσότερους, ενώ ελάχιστα είναι διαθέσιμα στην αγορά. Ένας ακόμη σημαντικός λόγος για την ολοένα και μεγαλύτερη διάδοσή του είναι ότι γίνεται πλέον ευρύτερα γνωστό πως είναι σχεδόν αδύνατο να τραυματιστεί κάποιος χρησιμοποιώντας ένα γροιλανδικό κουπί.
SEGT: Τι είναι αυτά που καθιστά τα Gram διαφορετικά από τα υπόλοιπα γροιλανδικά κουπιά και γιατί να επιλέξει κανείς ένα Gram;
Lars Gram: Τα κουπιά μου ξεχωρίζουν λόγω του σχεδιασμού τους. Τα σχεδιάζω ώστε να είναι εργονομικά και να δίνουν στον χρήστη το έναυσμα να εξελίσσει την τεχνική του με την πάροδο του χρόνου. Αυτό σημαίνει ότι όσο περισσότερο τα χρησιμοποιείς, τόσο περισσότερα σου προσφέρουν. Δεν είναι κουπιά που αποκαλύπτουν όλη τη δυναμική τους από την πρώτη κιόλας κουπιά. Αντίθετα, σταδιακά σου επιτρέπουν να αξιοποιείς όλο και μεγαλύτερο μέρος της ενέργειάς σου με αποδοτικό τρόπο. Αυτό σχετίζεται άμεσα με το προφίλ και τον σχεδιασμό της λεπίδας.
“Το sea kayaking εξακολουθεί να προσφέρει κάτι μοναδικό: άσκηση, επαφή με τη φύση, καθαρό αέρα, χρόνο απομόνωσης σε μια σχεδόν “zen” κατάσταση.”
SEGT: Για πολλά χρόνια υπήρχε η αντίληψη ότι τα γροιλανδικά κουπιά προσφέρουν μικρότερη ώση σε σύγκριση με ένα euroblade. Ωστόσο, τα νεότερα δεδομένα, βάσει και μετρήσεων που πραγματοποιήθηκαν από διάφορους χρήστες ανά τον κόσμο, καταδεικνύουν ότι ένα γροιλανδικό κουπί προσφέρει την ίδια περίπου ταχύτητα σε σύγκριση με ένα euroblade. Εν τέλει, τι έχει να προσφέρει ένα γροιλανδικό κουπί και γιατί να το επιλέξει κάποιος έναντι ενός euroblade;
Lars Gram: Ένα μεγάλο μέρος κωπηλατών στρέφεται στο γροιλανδικό κουπί ύστερα από κάποιον τραυματισμό, από την πολύχρονη χρήση euroblade. Άλλοι το επιλέγουν επειδή κατανοούν τα πλεονεκτήματά του. Επιτρέπει ένα χαμηλότερο και πιο χαλαρό στυλ κωπηλασίας, με λιγότερη σπατάλη ενέργειας και σημαντικά μειωμένο κίνδυνο τραυματισμών. Όταν εξοικειωθείς μαζί του, γίνεται ένα πολύ πιο εξελιγμένο εργαλείο — ιδιαίτερα για μεγάλα ταξίδια και τεχνική κωπηλασία.
SEGT: Το καγιάκ ως σκάφος για μεγάλα, απαιτητικά εξπεντίσιον γνώρισε μεγάλη διάδοση ανά τον πλανήτη κατά τις δεκαετίες του ’70, του ’80 και του ’90. Πλέον φαίνεται ότι υπάρχει μία στροφή του κόσμου στις μικρές, ημερήσιες εξορμήσεις ενώ και το καγιάκ μοιάζει να απευθύνεται σε ένα εξαιρετικά ειδικό και μικρό κοινό. Η νεότερη γενιά, η generation Z, φαίνεται ότι αναζητά έναν τρόπο ζωής κοντά στη φύση αλλά μέσα σε ένα ολοένα και δυσμενέστερο οικονομικά περιβάλλον στην Ευρώπη, ελάχιστοι είναι αυτοί που μπορούν να αποκτήσουν ένα δικό τους σκάφος. Ποιο πιστεύεις, εν τέλει, ότι είναι το μέλλον του καγιάκ για τα επόμενα 10-20 χρόνια στην Ευρώπη;
Lars Gram: Πιστεύω ότι όλο και περισσότεροι κωπηλάτες θα αρχίσουν να χρησιμοποιούν γροιλανδικό κουπί. Ταυτόχρονα, φοβάμαι ότι το συνολικό ενδιαφέρον για το sea kayaking ίσως μειωθεί. Ήδη βλέπουμε ότι οι νεότερες γενιές προτιμούν πιο δυναμικές δραστηριότητες στο νερό, όπως surf kayak, surfskis, kite surfing και άλλα παρόμοια. Ωστόσο, το sea kayaking εξακολουθεί να προσφέρει κάτι μοναδικό: άσκηση, επαφή με τη φύση, καθαρό αέρα, χρόνο απομόνωσης σε μια σχεδόν “zen” κατάσταση, αλλά και κοινωνική διάσταση μέσα από ομαδικές εξορμήσεις και νέες φιλίες.
SEGT: Τι μπορεί να προσφέρει η ενασχόληση με το καγιάκ και ειδικά με το γροιλανδικού τύπου καγιάκ σε έναν άνθρωπο σήμερα;
Lars Gram: Για μένα, το sea kayaking είναι ο ιδανικός συνδυασμός άσκησης, καθαρού αέρα, φύσης, παιχνιδιού και εσωτερικής ηρεμίας. Είναι ένας σχετικά εύκολος και προσιτός τρόπος να εξερευνήσεις τη φύση, να ασκηθείς και να απολαύσεις τον χρόνο σου είτε με παιχνιδιάρικη διάθεση είτε σε έναν χαλαρό, σχεδόν διαλογιστικό ρυθμό. Το γροιλανδικό κουπί σε υποστηρίζει σε ό,τι κι αν κάνεις. Σου δίνει τη δυνατότητα να εξερευνήσεις τεχνικές δεξιότητες και, χάρη στον ήπιο και μη επιβαρυντικό χαρακτήρα του, να κάνεις μεγάλες αποστάσεις σε αρμονία με τη φύση. Χωρίς να το καταλάβεις, μπαίνεις σε μια σχεδόν διαλογιστική κατάσταση — ένα είδος “zen”. Είναι κάτι μαγικό.
SEGT: Lars, σε ευχαριστούμε. Θα σε περιμένουμε Ελλάδα ή Κύπρο, να κωπηλατήσουμε μαζί στις θάλασσές μας. Μια τελευταία ερώτηση: Ποια ήταν η πιο όμορφη ή αξιομνημόνευτη κωπηλατική σου εμπειρία σου μέχρι τώρα;
Lars Gram: Έχουν υπάρξει — και θα υπάρξουν — πάρα πολλές υπέροχες στιγμές και ταξίδια. Αν πρέπει να ξεχωρίσω δύο, θα έλεγα τα εξής: Τα πολλά μικρά νησιά νότια της Φύνεν στη Δανία. Η απόσταση μεταξύ τους είναι το πολύ μία ώρα κωπηλασίας και τα περισσότερα κατοικούνται από ελάχιστους ανθρώπους. Είναι σαν να βρίσκεσαι μέσα σε ένα παραμύθι του H. C. Andersen. Το δεύτερο είναι η πιο άγρια ακτογραμμή έξω από το Marstrand στη Σουηδία, με αμέτρητα μικρά, ακατοίκητα βραχονήσια, όπου μπορείς να κατασκηνώσεις ελεύθερα.